1. Jakie były cechy szczególne rewolucji z lat 1848-1849 w Cesarstwie Austriackim?
2. Określcie przyczyny, najważniejsze wydarzenia i wyniki rewolucji z lat 1848-1849 na Węgrzech.
Powstanie Austro-Węgier oraz ich cechy szczególne. Lata 50-60-te XIX w. stały się trudnym okresem w rozwoju Cesarstwa Austriackiego. Stopniowo traciło ono pozycję wpływowego państwa europejskiego. Ciężkim ciosem dla kraju stała się klęska w wojnie z Francją i Piemontem w 1859 r., w wyniku której straciło jedną ze swoich najbogatszych prowincji — Lombardię.
Sytuacja pozostawała napięta na Węgrzech, gdzie przygotowywano nowe powstanie. Latem 1861 r. w Peszcie uzyskawszy zezwolenie Franciszka Józefa II rozpoczęło się posiedzenie Zgromadzenia Narodowego — lokalnego organu ustawodawczego. Jego deputowani domagali się przywrócenia niepodległości Węgier. Cesarz został zmuszony do rozpoczęcia negocjacji z węgierską opozycją. Latem 1866 r. wybuchła wojna prusko-austriacka, a negocjacje zostały zawieszone.
W wyniku klęski w wojnie Austria wyrzekła się roszczeń na dominację w Niemczech i oddała Włochom Wenecję. Zmusiło to rząd wiedeński do ustępstw na Węgrzech.
W lutym 1867 r. została podpisana umowa austriacko-węgierska, która przekształciła Cesarstwo Austriackie na dualistyczną (podwójną) Monarchię Austro-Węgierską. Jako monarchia dualistyczna istniała ona do 1918 r.
Austro-Węgry składały się z dwóch części. Przedlitawia (Cesarstwo Austriacke), do której należały Austria, Czechy, Morawy, Śląsk, Harz, Istria, Triest, Dalmacja, Bukowina, Galicja i Krajna. Zalitawia (Królestwo Węgierskie), do której należały Węgry, Siedmiogród, Rijeka, Chorwacja ze Sławonią.
Austro-Węgry były jednym z największych krajów w Europie. Na jego terytorium mieszkały różne narody, żaden z których nie był większością. Najliczniejsi byli Austriacy (23,5 % ludności) i Węgrzy (19,1 %), po nich byli Czesi i Słowacy (po 16,5 %), Serbowie i Chorwaci (po 16,5 %), Polacy (10 %), Ukraińcy (8 %), Rumuni (6,5 %), Słoweńcy, Włosi, Niemcy i inne narody. Zdecydowana większość tych narodów mieszkała w zwartych grupach, co z kolei przyczyniło się do rozwoju ruchu narodowowyzwoleńczego i wzmocnienia tendencji odśrodkowych. Do sprzeczności narodowych dodały się również religijne, ze względu na to, że w państwie było kilka wyznań - katolickie, protestanckie, prawosławne, unickie oraz inne. Terytorialny ustrój państwa został ukształtowany w taki sposób, żeby w jednej jednostce administracyjnej okazało się dwa konkurujące ze sobą narody, jeden z których miał pewne przewagi polityczne (Niemcy i Czesi, Ukraińcy i Polacy, Węgrzy i Chorwaci itd.).
Cesarz Austrii jednocześnie był królem Węgier, zarządcą jedynych instytucji królewsko-cesarskich - placówek wojskowych, spraw zagranicznych i finansów. Austria i Węgry miały swoje parlamenty i rządy, których skład zatwierdzał cesarz.
Ważną rolę w życiu wewnętrznym pełniło wojsko, które było uprzywilejowaną częścią społeczeństwa, na którą przypadało najwięcej wydatków państwa. W cesarstwie nie istniało powszechnego prawa wyborczego. Prawo do głosowania posiadali tylko właściciele jakiegoś majątku. Na obszarach zasiedlonych przez pewne narodowości działały własne konstytucje, istniały lokalne parlamenty (sejmy) i organy samorządu regionalnego.
W tych rejonach zgodnie z aktualnym ustawodawstwem nauka w szkole podstawowej oraz język urzędowy w samorządach regionalnych był językiem narodowym. Jednakże ustawy tej często nie przestrzegano i powszechnie stosowano język niemiecki.
Austro-Węgry były średniorozwiniętym państwem rolno-przemysłowym. Zdecydowana większość jego mieszkańców zajmowała się rolnictwem i leśnictwem (ponad 11 min osób). O niskim poziomie rolnictwa decydowały
majątki właścieli gruntów, które korzystały z ręcznej pracy robotników najętych. Na Węgrzech, w Chorwacji, Galicji, Siedmiogrodzie prawie jedna trzecia gruntów ornych należała do wielkich właścicieli.
Na Austro-Węgrzech zachodziły te same procesy gospodarcze, jak i w innych rozwiniętych państwach kapitalistycznych: koncentracja produkcji i kapitału, zwiększenie inwestycji. Według niektórych wskaźników (topienie stali) cesarstwo w drugiej połowie XIX w. wyprzedziło Anglię i Francję. Uprzemysłowionymi były Austria i ziemie czeskie.
Sześć największych monopoli kontrolowało niemal całe wydobycie rudy żelaznej i 90 % produkcji stali. Jednak na ogół na Austro-Węgrzech przeważał mały i średni przemysł. Cechami szczególnymi cesarstwa było jego zacofanie technologiczne, słaba dostępność do nowoczesnych technologii i brak nowych branż przemysłu. Kapitały niemiecki i francuski aktywnie były inwestowane w podstawowe branże - wydobycie ropy naftowej, metalurgię, budowę maszyn.
Przemysł i rolnictwo pracowały na potrzeby własnego rynku. Import, jak i eksport towarów, był znikomy i ledwo osiągał 5 %. Biurokracja uzyskała bezprecedensowych rozmiarów. Standard życia w stolicy i miastach na prowincji znacząco się różnił. Poziom ogólny życia pozostawał bardzo niski.
Na początku XX w. wielonarodowe Cesarstwo Austro-Węgier doznało głębokiego kryzysu przez ruchy narodowe i robotnicze. Celem ruchów narodowych, które powstały w drugiej połowie XIX w., było stworzenie własnych niepodległych państw. Siłą napędową w tym procesie była inteligencja. Właśnie ona była nosicielem ducha wolności, idei niezależności i szukała środków do krzewienia tych idei dla mas. Pierwszym takim środkiem była walka o język — narodowy język wykładania w szkołach, uniwersytetach, język narodowy literatury, równe prawa języków narodowych w urzędach i wojsku. Na czele tych ruchów były towarzystwa kulturalno-edukacyjne „Liga
narodowa” (ziemie włoskie), „Matice szkolska” (ziemie czeskie), „Matice słoweńska” (Słowenia), „Dom Narodowy” (Galicja) oraz inne. Dzięki staraniom towarzystw zakładano szkoły narodowe i czasopisma literackie. Pod ich naciskiem w 1880 r. Wiedeń został zmuszony do ustanowienia na ziemiach czeskich równości języka niemieckiego i czeskiego w dokumentacji oficjalnej. W 1897 r. cesarz podpisał tzw. „rozporządzenia językowe”, które ostatecznie wyrównały prawa języka niemieckiego i czeskiego. W niektórych ziemiach narodowych powstawały masowe organizacje młodzieżowe. Wszystko to przyczyniło się do kształtowania tożsamości narodowej i w przededniu I. wojny światowej, większość obywateli Cesarstwa Austro-Węgierskiego została już świadomymi obywatelami przyszłych państw suwerennych.
W polityce zagranicznej koła rządzące Austro-Węgier oparły się na sojuszu z Niemcami. Intencje podboju nowych ziem były ukierunkowane na Bałkany, gdzie nakładały się na interesy Rosji.
Wojna rosyjsko-turecka 1877-1878. Kongres Berliński. Po porażce w Wojnie Krymskiej z lat 1853—1856 podstawową treścią polityki zagranicznej rządu rosyjskiego była walka o zniesienie obciążających warunków Paryskiego Traktatu Pokojowego. Rosja aktywizowała swoją politykę na Bałkanach, biorąc kurs na upadek Imperium Osmańskiego dzięki wsparciu ruchów narodowowyzwoleńczych. Koła rządzące pragnęły również zadomowić się również w Rumunii, odzyskać Besarabię i ustanowić kontrolę nad cieśninami Bosfor i Dardanele.
Latem 1875 r. doszło do wybuchu powstania w Bośni i Hercegowinie, które wywołało kryzys bałkański (wschodni) (lata 1875-1878). Stał się on wynikiem zaostrzenia sprzeczności pomiędzy państwami europejskimi w Europie Południowo-Wschodniej, wewnętrznego kryzysu w Imperium Osmańskim, wzniecenia walki narodowowyzwoleńczej narodów uciskanych Bałkanów (w kwietniu 1876 r. zaczęło się powstanie w Bułgarii, latem tego samego roku wojnę przeciwko Turcji rozpoczęła Serbia i Czarnogóra).
Turcja, wspierana przez Brytanię, odrzuciła propozycję Rosji o pokojowym rozwiązaniu konfliktu z narodami słowiańskimi. Rząd cara w kwietniu 1877 r. wypowiedział wojnę. W maju do wojny przeciwko Turcji dołączyła Rumunia.
Walki trwały na Bałkanach oraz na Kaukazie. Pod koniec czerwca 1877 r. wojsko rosyjskie zdobyło bułgarską stolicę Tyrnowo, a w lipcu uzyskało kontrolę nad Przełęczą Szipka i utrzymało ją, a w listopadzie zdobyło silną twierdzę Plewna. Udaną również była kampania Rosjan na Kaukazie, gdzie zdobyli twierdzę Kars. W grudniu wojska rosyjskie pod dowództwem generała Józefa Gurko wyzwoliły Sofię. W styczniu 1878 r. główne siły armii rosyjskiej przekroczyły Góry Bałkańskie. Zaczął się atak ogólny wojsk rosyjskich. Turcy zostali pokonani pod Philipopolem (obecnie miasto Plowdiw),
a następnie bez walki zostawili Adrianopol (Edirne). Nowe zwycięstwa zdobyto na Kaukazie.
Turcja stała w obliczu zagrożenia całkowitej klęski. To przestraszyło Anglię i Austro-Węgry, ponieważ doprowadziłoby do wzmocnienia Rosji. Rosja otrzymała powód do nowej wielkiej wojny z państwami europejskimi, do której nie była przygotowana. Dowództwo zatrzymało wojska w miasteczku San Stefano (niedaleko Konstantynopola), a 19 lutego 1878 r. została podpisana pokojowa umowa przedwstępna (tymczasowa).
Pokój w San Stefano oznaczał upadek wielowiekowego panowania tureckiego w Europie Południowo-Wschodniej. Pod zwierzchnictwem Turcji znajdowała się tylko niewielka jej część, a brak bezpośredniej komunikacji z Bośnią i Hercegowiną praktycznie zapewniał ich autonomię.
Anglia i Austria-Węgry, niezadowolone umową z San Stefano, żądały przeglądu jej warunków na Kongresie Europejskim i zaczęły grozić wojną Rosji. Rząd cesarski został zmuszony do wyrażenia zgody na zwołanie kongresu, który odbył się latem 1878 r. w Berlinie.
Korzystne dla Rosji i narodów bałkańskich warunki pokoju z San Stefano zostały zmienione. Bułgaria została podzielona na trzy części i tylko Północna Bułgaria uzyskała własną państwowości. Zdobycze terytorialne Czarnogóry i Serbii zmniejszono. Bośnię i Hercegowinę zajęły Austro-Węgry. Anglia otrzymała wyspę Cypr, który stał się placdarmem
do ekspansji Egipt. Na Kaukazie Rosji pozostały tylko Kars, Ardahan i Batumi.
Decyzje Kongresu Berlińskiego zapewniły rozwiązanie wielu sprzeczności europejskich drogą pokojową. Udało się poruszyć kwestię wschodnią, którą ominęli podczas Kongresu Wiedeńskiego. Niemal do końca wieku w Europie zostało zdjęte napięcie. Wielkie mocarstwa zaczęły dbać tylko o politykę ekspansji kolonialnej.
Nowe państwa narodowe na Bałkanach w systemie stosunków międzynarodowych. Proklamowana niepodległość Serbii, Bułgarii i Rumunii nie rozwiązała problemów Bałkanów. Władcy nowych krajów nie zgadzali się, że kwestia zjednoczenia narodowego ich państw została ostatecznie rozwiązana. Książę Serbii Milan Obrenović był zdania, że Rosja główną uwagę skoncentrowała na Bułgarii i to nie dało mu zjednoczyć wszystkie serbskie ziemie. Dlatego w swojej polityce zagranicznej wziął kierunek na Austro-Węgry. W 1881 r. Serbia podpisała traktat z Austro-Węgrami o tym, że odrzuca żądania wobec Bośnii i Hercegowiny. Austro-Węgry z kolei wsparły ideę transformacji królestwa Serbii na królestwo z władzą absolutną M. Obrenovicia. Jednak zgodnie z Konstytucją 1888 r. Serbia stawała się monarchią konstytucyjną.
W następnym roku król abdykował na rzecz swego małoletniego syna Aleksandra Obrenovicia, ale zachował rzeczywistą władzę. Przeciwko polityce M. Obrenovicia, a później jego syna Aleksandra, który faktycznie uchylił konstytucję, w Serbii dojrzała opozycja, na czele której stanął Nicola Paszyć. W nocy na 11 czerwca 1903 r. doszło do zamachu stanu. Monarcha i jego otoczenie zostali zabici. Królem Serbii ogłozono Piotra I Karageorgiewicia (1903-1921).
Nowy król rozpoczął politykę protekcjonizmu, co przyczyniło się do tworzenia własnego przemysłu i bur-żuazji narodowej. Jego działania wywołały napięcie w relacjach z Austro-Węgrami. W 1906 r. między dwoma krajami rozpoczęła się „wojna celna”, która zakończyła się zwycięstwem Serbii i zawarciem równoprawnej umowy handlowej. W 1908 r. Serbia i Austro-Węgry okazały się na krawędzi wojny po aneksji (przymusowym przyłączeniu) przez Austro--Węgry Bośnii i Hercegowiny (kryzys bośniacki). Tyle tylko, że Rosja wtedy nie mogła ingerować z pomocą, zmusiło Serbię do powstrzymania się od prowadzenia walki zbrojnej.
Podobne procesy miały miejsce w Bułgarii. Po proklamowaniu niepodległości kraju na jej tronie zasiadł przedstawiciel niemieckiego rodu książęcego Aleksander Battenberg. Jednak władca Bułgarii nie odpowiadał oczekiwaniom Rosji i poszedł na zbliżenie z Niemcami oraz Austro-Węgrami. Zostało to wywołane tym, że Rosja nie była w stanie obronić granice Bułgarii zgodnie z umową z San Stefano.
W 1885 r. w Bułgarii Południowej, która nadał znajdowała się pod panowaniem tureckim, wybuchło powstanie. Powstańcy ogłosili o zjednoczeniu dwóch części kraju. Aleksander Battenberg stał się królem całej Bułgarii, która zjednoczyła się w marcu 1886 r.
W sierpniu w Bułgarii doszło do zamachu stanu, zorganizowanego przez siły prorosyjskie. Jednak na czele nowego rządu ponownie stanęli przedstawiciele proaustriaccy, a nowym władcą został wybrany niemiecki książę Ferdynand Sachsen-Coburg. Bułgaria pozostała w strefie wpływów Niemiec i Austro-Węgier. Rosja uznała nowego władcę dopiero w 1896 r. W 1908 r. Bułgaria uzyskała pełną niezależność od Imperium Osmańskiego i została proklamowana królestwem.
Najmniejszym i najbardziej zacofanym państwem Bałkanów była Czarnogóra. Rządził tu książę (od 1910 r. - król) Ni-kola I Petrović-Negosz (lata 1860-1918). Niewielki przemysł należał kapitałowi włoskiemu i austriackiemu. Budżet państwa kształtował się na podstawie dotacji rosyjskich.
Na początku XX w. otwarte niezadowolenie elity rodowej (plemiennej) zmusiło księcia do przeprowadzenia reform.
Pod koniec 1905 r. zostało zwołane przez Zgromadzenie Narodowe (Skupszczyzna), która uchwaliła konstytucję, na mocy której w Czarnogórze ustanowiono monarchię dziedziczną.
Cała władza została skupiona w rękach księcia. Zgromadzenie Narodowe stało się organem doradczym. W 1908 r. kraj ten zniósł artykuły Traktatu Berlińskiego o nadzorze Austro-Węgier na czarnogórskim wybrzeżu Adriatyku. W 1910 r. proklamowano ją królestwem.
Nie mniej skomplikowane były stosunki zagraniczne Rumunii. W 1881 r. została ona proklamowana królestwem na czele z niemiecką dynastią. U elity rządzącej pozostało silne pragnienie, aby utworzyć Wielką Rumunię, do składu której oprócz istniejących posiadłości, weszłyby Siedmiogród, Besarabia i Bukowina. Ale żeby zdobyć te ziemie, trzeba było pójść na konflikt z Rosją i Austro-Węgrami. Rumunia wzięła kierunek na zbliżenie się z Austro-Węgrami, które obiecały jej wsparcie w walce o Besarabię.
Grecja, która uzyskała niepodległość w 1829 r., również starała się odzyskać ziemie, które uważała za swoje. Korzystając z wojny rosyjsko--tureckiej z lat 1877-1878, ona wysunęła swoje roszczenia do Tesalii, Epiru i wysp Morza Egejskiego należących do Imperium Osmańskiego.
Kongres Berliński częściowo zaspokoił pragnienie Grecji. W 1881 r. przekazano jej Tesalię i Epir. Jednak Grecy uważali, że zjednoczenie kraju nie jest zakończone. W 1896 r. na wyspie Kreta wznieciono powstanie przeciwko panowaniu tureckiemu. Rebelianci ogłosili, że wyspa zostaje przyłączona do Grecji. Kraj objęło patriotyczne podniesienie. Rozpoczęto wojnę grecko-turecką, w której armia grecka odniosła serię porażek. Zgodnie z Konstantynopolskim Traktatem Pokojowym z 4 grudnia 1897 r. Grecja została zmuszona do oddania Turcji części Tesalii i zapłacenia wielkiej kontrybucji.
Tak więc na Bałkanach doszło do bardzo trudnej sytuacji. Wszyskie państwa były niezadowolone ze swoich granic terytorialnych i pragnęły przyłączyć „należące do nich” ziemie. Do tego dodano konflikt wielkich mocarstw o dominację w świecie.
Kształtowanie się Ligi Bałkańskiej. I wojna bałkańska. Na początku XX w. na Bałkanach doszło do kolizji interesów państw, podzielonych na dwa bloki wojskowo-polityczne. Głównymi rywalami w regionie były z jednej strony - Rosja, z drugiej - Austro-Węgry i Niemcy. Rosja starała się stworzyć sojusz państw bałkańskich, widząc w nim klucz do sukcesu w walce o dominację na Bałkanach.
W latach 1911-1912 między Serbią a Bułgarią trwały dyplomatyczne negocjacje w sprawie stworzenia sojuszu wojskowo-politycznego,
wynikiem których stał się podział na strefy wpływów na Bałkanach. Następnie zostały one uzupełnione w umowę z Grecją i Czarnogórą. Negocjacje bułgarsko-greckie były prowadzone z udziałem Anglii i zakończyły się podpisaniem w maju 1912 r. umowy. Jednak granice Macedonii nie zostały ustalone.
Jesienią 1912 r. kształtowanie się Ligi Bałkańskiej zostało zakończone. Pozostało znaleźć pretekst do wojny. Latem 1912 r. na terytorium Albanii wybuchło powstanie, które zostało brutalnie stłumione przez wojska tureckie. To przyspieszyło wypowiedzenie wojny Turcji. Wojna zaczęła się w październiku 1912 r. Wojsko bułgarskie zaczęło udane natarcie we wschodniej Tracji i kierunku na Stambuł (Konstantynopol).
Serbska armia weszła do Skopje (największego miasta w Macedonii) i przez Albanię doszła do Morza Adriatyckiego.
Zaniepokoiło to Austro-Węgry, które skoncentrowały swoje wojska na granicy z Serbią. Grecja zdobyła miasto Saloniki. Wojsko Czarnogóry otoczyło twierdzę Skadar (Szkoder).
W listopadzie 1912 r. Turcja poprosiła o rozejm, jednak bułgarski car Ferdynand odrzucił tę propozycję. Bułgarskie wojsko zaczęło szturm tureckich umocnień, ale nie powiodło się mu. To zmusiło strony do negocjowania w Londynie. Wzięli w nich udział przedstawiciele mocarstw, które faktycznie decydowały, gdzie będą granice państw bałkańskich.
Tymczasem w Turcji w styczniu 1913 r. doszło do zamachu stanu. Nowy turecki rząd, podburzony przez Niemcy i Austro-Węgry postanowił kontynuować wojnę. Jednak w marcu 1913 r. tureckie wojska zostały pokonane. Bułgarzy zajęli twierdzę Adrianopol.
W kwietniu 1913 r. na prośbę Turcji zawarto rozejm. Podczas negocjacji wybuchła ostra dyskusja pomiędzy Bułgarią z jednej strony, a Serbią i Grecją — po drugiej. Powodem do tego stała się kwestia podziału terytoriów w Macedonii.
Wreszcie w maju 1913 r. strony podpisały Traktat Londyński, zgodnie z którym Turcja oddawała swoje posiadłości na zachód od linii Midia — Enos i niektóre wyspy na Morzu Egejskim. Podział odzyskanych terytoriów miał nastąpić później.
II wojna bałkańska
II wojna bałkańska. Po zawarciu Traktatu Londyńskiego rozbieżności między Bułgarią, Serbią i Grecją zaostrzyły się. Niemcy i Austro-Węgry dokonały znacznych wysiłków, żeby nasilić te sprzeczności i rozwalić pro-rosyjską Ligę Bałkańską. Zresztą tak się stało. W maju 1913 r. zawarto
tajny sojusz serbsko-grecki skierowany przeciwko Bułgarii. Serbia i Grecja uzgodniły między sobą podział Macedonii.
W czerwcu 1913 r. wojsko bułgarskie zaatakowało swoich dawnych sojuszników. Zaczęła się II wojna bałkańska, w której przeciwko Bułgarii wystąpiły Serbia, Grecja, Czarnogóra, Rumunia i Turcja. Walczyć z taką koalicją Bułgaria nie mogła.
Rząd bułgarski poprosił o pokój, który został podpisany 10 sierpnia 1913 r. w Bukareszcie. Zgodnie z umową część zachodnia i środkowa Macedonii została przekazana Serbii, południowa (egejska) - Grecji, Dobrudza -Rumunii, a Wschodnia Tracja — Turcji. W składzie Bułgarii pozostała Macedonia (Piryńska).
W wyniku wojen bałkańskich radykalnie zmieniła się sytuacja na Bałkanach. Turcja, utraciwszy prawie wszystkie swoje posiadłości w Europie, już nie miała znaczenia jako państwo europejskie. Terytorium i ludność Serbii oraz Czarnogóry wzrosły prawie o połowę. Macedonia została podzielona na trzy części.
Pojawiło się nowe państwo Albania (1912 r.), co pozbawiło Serbię możliwości dostępu do Morza Adriatyckiego. Poza Turcją najbardziej ucierpiała Bułgaria. To skłoniło ją do sojuszu z Niemcami. Serbia z kolei stała się zależna od Ententy, co natychmiast pogarszyło stosunki z Austro-Węgrami.
Zatem wojny bałkańskie nie były w stanie rozwiązać aktualnych problemów. Atmosfera wrogości i straconych nadziei stała się okazją do nowych intryg dyplomatycznych, co przekształciło Bałkany na „beczkę z prochem” Europy, która wybuchła w 1914 r.
Wnioski
Pod koniec lat 60-tych XIX w. kryzys w Cesartswie Austriackim doprowadził do jego przekształcenia w monarchię dualistyczną - Au-stro-Węgry.
Cechami rozwoju Austro-Węgier były: brak posiadłości zamorskich, ponieważ wszystkie ich ziemie zostały położone w Europie Środkowej i Wschodniej; wielonarodowy charakter ustroju państwa, który łączył elementy monarchii scentralizowanej i federacyjnej; intensywny rozwój świadomości narodów obrzeży, co wywołało ich chęć stworzenia niezależnego państwa suwerennego.
Wojna rosyjsko-turecka z lat 1877—1878 sprzyjała uzyskaniu niepodległości przez szereg państw bałkańskich. Jednak walka narodowowyzwoleńcza narodów Półwyspu Bałkańskiego przeciwko panowaniu osmańskiemu nie została zakończona. Pod koniec XIX w. na Bałkanach spotkały się interesy mocarstw świata.
Sprzeczności między krajami bałkańskimi i mocarstwami wywołały kryzys bośniacki i dwie wojny bałkańskie. Mimo iż pozbawiły Turcję posiadłości europejskich, nie rozwiązały wszystkich problemów. W wyniku Bałkany stały się „beczką z prochem” Europy.
Pytania i polecenia
1. Kiedy powstała Austro-Węgierska monarchia dualistyczna? 2. Co to jest Przedlitawia i Zalitawia? 3. Jaki główny problem interesował koła rządzące Austro-Węgier? 4. Jakie ziemie Austro-Węgier były najbardziej rozwinięte gospodarczo? 5. Na sojusz z jakim państwem orientowały się koła rządzące Austro-Węgier? 6. Które państwa Półwyspu Bałkańskiego uzyskały niepodległość po wojnie rosyjsko-tureckiej z lat 1877-1878? 7. Która umowa ostatecznie podsumowała wyniki wojny rosyjsko-tureckiej? 8. Kiedy powstała Liga Bałkańska?
9. W jaki sposób powstały Austro-Węgry? 10. Co przyczyniło się do zwycięstwa Rosji w wojnie z Turcją w latach 1877-1878? Dlaczego Rosji nie udało się w pełni skorzystać ze zwycięstwa w wojnie? 11. Jak rozwijała się walka narodowowyzwoleńcza narodów Bałkańskich, które znajdowały się pod władzą Imperium Osmańskiego? 12. Ustalcie cechy polityki Austro-Węgier na Bałkanach. 13. Dlaczego wojny bałkańskie nie rozwiązały problemów na Bałkanach? 14. Jaką rolę pełniły mocarstwa podczas konfliktu na Bałkanach?
15. Ułóżcie w zeszycie tabelę porównawczą „Wojny bałkańskie".
16. Austro-Węgry czasami nazywane są „monarchią skrawkową". Czy zgadzacie się z takim wnioskiem? Przygotujcie niewielki komunikat w tej sprawie.
1. Sporządźcie listę ważnych wydarzeń, które miały miejsce w krajach wiodących świata pod koniec XIX - na początku XX w.
2. Wymieńcie nazwiska wybitnych postaci historycznych wiodących krajów świata, które decydowały o ich rozwoju pod koniec XIX - na początku XX w.
3. Wytłumaczcie znaczenie pojęć i terminów: społeczeństwo industrialne, korporacja, monopol, kapitalizm, inwestycje, emigracja zarobkowa, demokracja, „polityka światowa" system dwupartyjny, ustawodawstwo antymonopolowe, polityka rasowa, segregacja, międzynarodowy ruch robotniczy, Międzynarodówka, modernizacja, narodnictwo, terroryzm, socjaldemokracja, Komuna Paryska, Trzecia Republika, ekspansjonizm, wojna domowa, monarchia dualistyczna, polityka rządu, reformy społeczne.
4. W jaki sposób przeprowadzono modernizację Rosji w drugiej połowie XIX - na początku XX w.? Dlaczego ten proces nazywają „rewolucja od góry"?
5. Określcie podstawowe przyczyny nasilenia nierównomiernego rozwoju gospodarczego i politycznego krajów europejskich Europy i USA oraz konsekwencje tego zjawiska.
6. Opiszcie proces zakończenia kształtowania społeczeństwa industrialnego w wiodących krajach Europy i USA. Jakie nowe zjawiska w rozwoju dużych państw można zauważyć w ostatniej ćwierci XIX - na początku XX w.
7. Sporządźcie w zeszycie tabelę porównawczą „Rozwój wiodących krajów Europy i USA"
Źródło: Historia powszechna podręcznik dla klasy 9 Hisem