1. Co to jest republika? 2. Jakie cechy towarzyszyły republikańskiej formie rządów? 3. Kto z francuskich oświeceniowców wypowiadał się za utworzeniem republiki?
Obalenie monarchii oraz kształtowanie się republiki. Oburzenie przez ogół Francuzów, którzy i tak doznawali klęsk, wywołała wiadomość, że królowa Maria Antonina potajemnie przekazała Austriakom plany wojenne Ży-rondystów. 10 sierpnia 1792 r. w Paryżu wybuchło powstanie. Pod wpływem buntu ludności i uparcia Komuny Paryskiej (samorządu miejskiego stolicy) Zgromadzenie Ustawodawcze zdecydowało pozbawić króla władzy oraz zwołać nowy wyższy organ władz — Konwent Narodowy (zgromadzenie), który miał przyjąć nową konstytucję Francji. Ludwik XVI został aresztowany i uwięziony. Wynikiem tego powstania było zniesienie monarchii we Francji.
Tymczasem wojska koalicji antyfrancuskiej kontynuowały natarcie na Paryż. Sytuacja stała się krytyczną. W Paryżu ogłoszono masowy zbiór ochotników. Jednocześnie tłum zniszczył więzienia i zabił „wrogów Ojczyzny”, którzy byli tam utrzymywani. Ta „samoobrona rewolucyjna”, jak wówczas nazywano te działania, zapoczątkowała we Francji terror.
Terror - polityka zastraszania, represji politycznych przeciwników z zastosowaniem przemocy. Wykorzystywany jest jako środek do osiągnięcia jakiegokolwiek celu.
20 września 1792 r. w pobliżu wsi Valmy, niedaleko Werden, Francuzi zdobyli pierwsze zwycięstwo nad armią pruską. W tym samym dniu Konwent Narodowy swoim pierwszym aktem z dnia 21 września 1792 r. ogłosił Francję republiką. Zapoczątkowało to okres Pierwszej Republiki.
Skład Konwentu Narodowego (20 września 1792 r. - 29 października 1795 r.)
Sytuacja w Konwencie była bardzo niepewna. Żyrondyści uważali, że ustanowienie republiki, zdobycie swobód politycznych stało się zakończeniem rewolucji, i starali się zatrzymać ją. Niezależni do maja 1793 r. przeważnie popierali Żyrondystów. Górale bronili interesów tych, którzy pragnęli kontynuacji rewolucji. Przywódcami górali stali się Georges Jacques Danton (1759— 1794) і Махітіїіеп Robespierre (1758—1794).
Georges Jacques Danton do początku rewolucji pracował jako adwokat w sądzie królewskim, gdzie zdobył popularność dzięki swemu talentowi oratorskiemu. Podczas rewolucji został Jakobinem, był pomocnikiem prokuratora Komuny Paryżu, jednym z organizatorów terroru jakobińskiego. Jednak skala terroru odstraszyła G. J. Dantona, który w 1793 r. wezwał do jego wstrzymania. Radykalni jakobini, dowodzeni przez M. Robespierre'a, ogłosili go za to zdrajcą.
Pod naciskiem deputowanych Górali Konwent oskarżył Ludwika XVI o zdradę i skazał na śmierć. 21 stycznia 1793 r. król został ścięty, a w październiku pozbawili życia jego żonę Marię Antoninę. W wyniku tych wydarzeń liczba krajów - uczestników koalicji antyfrancuskiej znacznie wzrosła. Wiosną 1793 r. jej wojska zaczęły atakować, a Francuzi zaczęli się wycofywać.
Махітіїіеп Robespierre był adwokatem. Swoją działalność polityczną rozpoczął jako deputowany trzeciego stanu. Słuchając jego namiętne odezwy do ustanowienia władzy ludu, rząd polityczny Honore de Mirabeau powiedział: „Ten pójdzie daleko, ponieważ wierzy we wszystko, co mówi". M. Robespierre był pierwszym ze względu na uzyskaną liczbę głosów deputowanym z Paryża, wybrany do Konwentu, w którym był jednym z przywódców Górali. Naród podziwiał jego uczciwość i nazywał Nieprzekupny. Jednak chęć przezwyciężenia tyranii robiła M. Robespierre'a niezwykle bezlitosnym w odniesieniu do tych, kogo uważał przeszkodą na tej drodze.
Kształtowanie się dyktatury jakobińskiej. Polityka Jakobinów. Porażki na frontach w połączeniu z coraz większą komplikacją sytuacji wewnętrznej we Francji. Naruszenie więzi gospodarczych spowodowało niedobory żywności.
Paryscy sankiuloci żądali ograniczenia wzrostu cen chleba. Górale, których teraz uważano za prawdziwych Jakobinów, nawoływali do rozliczenia się z winnymi w pogorszeniu się sytuacji „zdrajcami”, czyli z Żyrondystami i żądali stworzenia silnej władzy wykonawczej w centrum. Wzrostowi napięcia sprzyjało kontrrewolucyjne powstanie chłopskie w prowincji Vendee, wywołane przymusowym poborem do wojska.
31 maja — 02 czerwca 1793 r. w Paryżu doszło do powstania, w wyniku którego Górale-Jakobini objęli władzę i wypędzili z Konwentu Żyron-dystów. Wkrótce liderów Żyrondystów ścięto. W kraju doszło do dyktatury jakobińskiej.
Funkcje rządu Francji zaczął sprawować Komitet Ocalenia Publicznego z 11 osób, na czele z M. Robespierre’em. Swoim celem uważał ocalenie rewolucji za wszelką cenę. 24 czerwca 1793 r. Konwent przyjął nową konstytucję, która zatwierdziła republikańską formę rządów i przyjęła powszechne prawo wyborcze. Jednak w warunkach wojny Jakobini uważali za niewłaściwe wdrożenie tych zmian.
Sankiuloci („nie noszący krótkich spodni") - pogardliwe przezwisko biedoty miejskiej. W czasach Dyktatury Jakobinów nazwa ta rozprzestrzeniła się na obywateli o poglądach rewolucyjnych.
Dyktatura - niczym nie ograniczona władza osoby, grupy osób, oparta na sile i pewnej strukturze państwowej.
Jakobini uważali proklamację Francji republiką początkiem nowej ery i wprowadzili nowy kalendarz uwzględniając lata Republiki. Lata oznaczono cyframi rzymskimi: lata 1789-1791 - І, II, III lata Wolności, 1792 r. - I rok Republiki, 1793 r. - II rok Republiki i in. Jeśli trzeba było nazwać datę wydarzenia, która miała miejsce przed tym, to mówili „taka a taka data według stylu arabskiego". Nowa era rozpoczęła się 22 września 1792 r. i była podzielona na 12 miesięcy po 30 dni, nazwy których odpowiadały zjawiskom natury i prac rolnych. Jesienne miesiące - vandemiaire („winobranie"), brumai-re („mglisty"), frimaire („mroźny"); zimowe - nivose („śnieżny"), pluviose („deszczowy"), vantose („wietrzny"); wiosenne - germinal („kiełkujący") floreal („kwitnący"), prairial („trawiasty"); letnie - messidor („żniwny"), thermidor („upalny"), fructidor („pionowy"). Dniem odpoczynku był każdy dziesiąty dzień. Istniało pięć dni świątecznych - Geniusza, Pracy, Wyczynów, Nagród i Opinii Publicznej. Kalendarz rewolucyjny wszedł w życie we Francji od 1 stycznia 1806 r.
Jakobini przeprowadzili zreorganizację wojska. Dzięki temu przeszło ono w ofensywę i już jesienią 1793 r. uwolniło wszystkie okupowane terytoria Francji i zaczęła walczyć poza jej granicami. Podczas uwolnienia od Anglików miasta Tulon wyróżnił się kapitan artylerii Napoleon Bonaparte. Za to zwycięstwo w wieku 24 lat otrzyma! stopień generała brygady.
W lipcu 1793 r. szlachcianka Charlotte Cor-day, żeby pomścić dwóch zmarłych krewnych, zabiła jednego z przywódców jakobinów Jean-Paula Marata. Doprowadziło to do rozpowszechnienia terroru wobec „wrogów rewolucji”. Według Dekretu o „podejrzanych” aresztowano wszystkich, którzy sympatyzowali tyranii. Zostało w taki sposób ścięto tysiące Francuzów.
Do zwalczania rosnących cen pod naciskiem sankiulotów 29 września 1793 r. Konwent przyjął Dekret w sprawie „całkowitej maksymalnej”, którym ograniczył ceny na zbożę, mąkę, sól, mydło i in., oraz jednocześnie zwiększył płace pracownikom. Produkty zniknęły z półek.
24 czerwca 1794 r. wojsko francuskie zdobyło decydujące zwycięstwo nad Austriakami koło Fleurus w Belgii. Francja przekonująco wygrywała wojnę przeciwko pierwszej koalicji antyfrancuskiej. Zagrożenie zewnętrzne zniknęło i Jakobini zostali sam na sam z narodem, który był rozczarowany ich polityką oraz pragnął zaprzestania terroru.
Jak malarz ukazał zabójstwo jednego z liderów Jakobinów? Co, waszym zdaniem, chciał powiedzieć swoim obrazem?
27 lipca 1794 r. (ten miesiąc Jakobini nazwali -termidor) w Konwencie ukształtowała się większość przeciwników polityki Jakobinów. M. Robespierre i jego zwolennicy zostali aresztowani w Konwencie, a następnego dnia ścięci. W wyniku przewrotu Termi-dorów, jak nazywają to wydarzenie, reżim dyktatury jakobińskiej we Francji został zlikwidowany.
Reżim termidoriański. Termidorianie, starając się zyskać popularność wśród ludzi, znieśk Dekret o „podejrzanych”. Do Konwentu wrócili pozostań Żyron-dyści, rebelianci vandemeiscy zostali ułaskawieni. Ale w rzeczywistości rozpoczął się terror wobec Jakobinów, z których setki zostało ściętych i uwięzionych. Klub jakobiński i Zgromadzenie Narodowe zostały zamknięte.
W swej pobtyce Termidorianie odrzucili radykalną opcję Jakobinów przekształcenia społeczeństwa i pragnęli chronić interesów umiarkowanych warstw nowej ebty, która powstała we Francji podczas trwania rewolucji. Termidorianie wypowiadali się za republikańską formą rządów, nienaruszalnością własności prywatnej i swobodą przedsiębiorczości. Prości Paryżanie byli niezadowoleni z ich polityki.
Wiosną 1795 r. w Paryżu doszło do dwóch dużych powstań sankiulotów, które minęły pod hasłem „Chleba i Konstytucji 1793 r.!”. Oba występy zostały brutalnie stłumione, a setki ich uczestników zostało ściętych.
22 sierpnia 1795 r. Konwent przyjął nową konstytucję. Ona zachowała republikę, ale zniosła powszechne prawo wyborcze, przywracając dwustopniowy system wyborów w 1791 r. oraz aspekt posiadania przez wyborców mienia. 26 października 1795 r. Konwent przekazał władzę nowym organom rządu, utworzonym zgodnie z Konstytucją 1795 r. — Zgromadzeniu Ustawodawczemu i Dyrektoriatowi.
Organizacja władzy we Francji za czasów Reżimu Termidorianów (27 lipca 1794 r. - 9 listopada 1799 r.)
Główną rolę w Dyrektoriacie pełnił Paul Barras (1755-1829), który był jednym z organizatorów przewrotu termidorańskiego. Okres czterech lat rządów Dyrektoriatu sprzyjał wzmocnieniu wpływu w państwie bankierów i przedsiębiorców. U wielu Francuzów jego polityka wywołała niezadowolenie. Jednak powrotu „starego porządku” oni również nie chcieli.
Wojny Dyrektoriatu. Przewrót 18 brumaire'a. W okresie dyrektoriatu Francja zdobyła decydujące zwycięstwo nad pierwszą koalicją antyfrancuską. Wojna z jej strony w tym okresie zyskała naturę zaborczą. Zdobyto lewy brzeg Renu i Belgii, Holandię przekształcono na zależną od Francuzów Republikę Batawską. Wiosną 1796 r. dowódcą armii francuskiej dla wyprawy na zajętą przez Austriaków Północ Włoch został mianowany generał Napoleon Bonaparte (1769-1821).
Napoleon Bonaparte był synem ubogiego korsykańskiego dworzanina. Uzyskawszy wykształcenie wojskowe, rozpoczął służbę w armii francuskiej jako podporucznik (młodszy oficer), nie mając perspektyw na pomyślną karierę z powodu braku wsparcia ze strony arystokracji. W latach rewolucji okazję wspiąć się do góry dały mu rewolucyjne wojny i pomóc Augustina Robespierre'a brata M. Robespierre'a. Po odejściu od władzy Termidorianów usunięto go ze służby za powiązania z Jakobinami. Jednak szybka kariera N. Bonaparte'a wznowiła się, kiedy w sytuacji ogólnego opustoszenia on pomógł Termidorianom stłumić bunt w 1795 r. w Paryżu. Wdzięczny Dyrektoriat mianował go dowódcą garnizonu Paryża, a później - wojska włoskiego.
Wzmocniwszy zdolność bojową wojska, młody generalny N. Bonaparte przeprowadził błyskotliwą kampanię wojskową, szybko rozbił Austriaków i podbił całe Włochy. Na mapie Półwyspu Apenińskiego pojawiły się nowe formacje państwowe zależne od Francji, zostały zniesione rządy feudałów,
rozszerzono prawo wyborcze i in. Pierwsza koalicja antyfrancuska w wyniku Wyprawy Włoskiej z lat 1796-1797 rozpadła się.
Głównym wrogiem Francji pozostawała Wielka Brytania. Napoleon postanowił zdobyć Egipt, a stamtąd udać się do Indii - najbogatszej kolonii brytyjskiej.
Podczas wyprawy egipskiej z lat 1798-1799 Napoleon podbił Egipt, jednak został odcięty od Francji przez eskadrę brytyjską admirała Horatio Nelsona, która zniszczyła flotę francuską w zatoce Abukir w pobliżu Aleksandrii.
W tym czasie w Paryżu przygotowano spisek przeciwko Dyrektoriatowi, który jej członkowie mieli nadzieję wykorzystać do przejęcia władzy. Napoleon zostawił swoje wojsko w Egipcie i wrócił do Francji, ponieważ miał swoje plany wobec zmiany reżimu w Paryżu. 9 listopada 1799 r. (18 brumaire'a zgodnie z kalendarzem rewolucyjnym) w stolicy doszło do zamachu stanu, który stał się końcem Wielkiej Rewolucji Francuskiej XVIII w.
Podsumowanie i znaczenie historyczne Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Wielka Rewolucja Francuska z XVIII w. stała się największym przewrotem społecznym drugiej części Historii Nowożytnej. Miała ona ogromny wpływ nie tylko na Francję, lecz również na wszystkie kraje Zachodu. Rozpoczęte przez nią zmiany społeczne w dużej mierze zdeterminowały historię Europy XIX wieku.
Dlaczego, waszym zdaniem, malarze zdecydowali się zachować pamięć dla potomków właśnie o tych wydarzeniach z życia Napoleona?
W wyniku rewolucji we Francji zostały usunięte przeszkody do jej stopniowego rozwoju społeczno-gospodarczego - wyeliminowano „stary porządek”, absolutyzm, podział na stany społeczeństwa i resztki stosunków feudalnych w rolnictwie. Ukształtowano ideę nacji jako podstawy władzy państwowej, który ma prawo do samodzielnego decydowania o własnym losie. To przyczyniło się do wdrożenia narodowo-wyzwoleńczej walki bezpaństwowców narodów Europy i Ameryki Łacińskiej. Dzięki rewolucji po
raz pierwszy na poziomie państwowym zostały podane oraz umocowane naturalne niezbywalne prawa człowieka i obywatela, co z kolei zapoczątkowało tworzenie państwa prawa i społeczeństwa obywatelskiego.
Rewolucja również dała dość trudne lekcje. W szczególności uwidoczniła niebezpieczeństwo transformacji społeczeństwa poprzez przemoc, niebezpieczeństwo terroru i przekształcenia go w uniwersalny środek rozwiązywania problemów społecznych.
W wyniku rewolucji we Francji ukształtowała się republikańska forma rządów. Pomimo ciągłej walki o władzę, w kraju stopniowo zatwierdziło się zwierzchnictwo przedstawicielskich organów władzy. Z upływem czasu demokracja parlamentarna, łamiąc próby powrotu byłych rządów zdobyła zwycięstwo, a państwo stało się gwarantem nieodwracalności transformacji politycznej, społecznej i gospodarczej.
Francja w okresie Dyrektoriatu i Konsulatu
Wnioski
• Nasilenie się rewolucji we Francji doprowadziło do ustanowienia w państwie republikańskiej formy rządów.
• W obliczu rosnącego niezadowolenia ludu ustanowiła się Dyktatura Jakobińska. Jednak rozbieżności polityki Jakobinów wobec interesów większości ludności kraju wywołały jej upadek.
• Reżim Termidoriański miał spore poparcie we Francji. Jego upadek był końcowym wydarzeniem Wielkiej Rewolucji Francuskiej końca XVIII w.
Pytania i polecenia
1. W wyniku jakiego wydarzenia we Francji ukształtowała się Dyktatura Jakobinów?
2. Kiedy został przyjęty Dekret o „całkowitej maksymalnej"? 3. Kiedy miał miejsce Przewrót Termidoriański? 4. Kto posiadał najwyższą władzę wykonawczą we Francji na mocy Konstytucji 1795 r.? 5. Jakim wydarzeniem zakończyła się Wielka Rewolucja Francuska XVIII w.? 6. W jaki sposób we Francji obalono monarchię i ustanowiono republikę? 7. Jakie cechy szczególne miały zmiany wprowadzone w kraju za czasów Dyktatury Jakobinów?
8. Określcie cechy Konwentu Termidoriańskiego i Dyrektorii.
9. Wskażcie na mapie wydarzenia powiązane z zakończeniem Wielkiej Rewolucji Francuskiej końca XVIII w. oraz opiszcie je. 10. Zakończcie układanie tabeli „Wdrażanie Wielkiej Rewolucji Francuskiej końca XVIII w." (s. 20). 11. Połączcie się w małe grupy oraz omówcie, jakie były wnioski z Wielkiej Rewolucji Francuskiej końca XVIII w. dla ówczesnej Europy.
12. Na początku XX w. francuski historyk Jean Jaures w swoim dziele „Historia społeczna Rewolucji Francuskiej" napisał: „Rewolucja - barbarzyńska forma postępu. Czy będziemy mogli kiedykolwiek zobaczyć dzień, kiedy forma postępu będzie naprawdę ludzką?". Jaki jest Wasz stosunek do tego stwierdzenia po zakończeniu analizy historii Wielkiej Rewolucji Francuskiej końca XVIII w.? Uzasadnijcie swoje zdanie.
Źródło: Historia powszechna podręcznik dla klasy 9 Hisem