W tym paragrafie:
• dowiesz się, jaka jest różnica między higieną publiczną i osobistą;
• poznasz piramidę higieny i zasady higieny odżywiania;
• krytycznie przeanalizujesz środki higieny, które wykorzystujesz.
Przedstawcie reklamy środków higieny, które przygotowaliście do tej lekcji. Omówcie:
• Czego dowiedzieliście się podczas wykonania tego projektu?
• Z jakimi trudnościami się zetknęliście?
• Czy istnieją środki ostrożności w wykorzystaniu niektórych środków higieny? Jakie?
Higiena publiczna i osobista
Nauka higiena bada wpływ otoczenia na organizm człowieka i opracowuje normy, zasady i rekomendacje, które pomagają zmniejszyć wpływ negatywnych czynników otoczenia na zdrowie. Istnieją zasady higieny publicznej i osobistej.
Zasady higieny publicznej mają na celu ochronę zdrowia społeczeństwa. Należą do nich: kontrola państwowa jakości produktów, kontrola weterynaryjna, kontrola sanitarna szpitali, placówek żywienia zbiorowego, placówek oświaty itp.
Higiena osobista ma na celu ochronę i wzmocnienie zdrowia indywidualnego. W jej skład wchodzą - higiena organów słuchu, wzroku, higiena jamy ustnej, higiena skóry, włosów, jak również higiena odzieży, obuwia, mieszkania, higiena jedzenia.
1. Za pomocą Internetu poznajcie znaczenie terminów „deratyzacja”, „dezynsekcja”, „fumigacja”. Dowiedzcie się, która instytucja wykonuje te zadania w waszej miejscowości.
2. Wykorzystując metodę burzy mózgów, nazwijcie przynajmniej 10 zabiegów higieny osobistej. Przeanalizujcie, przed czym chronią one ludzi, na przykład, mycie rąk pomaga ochronić się przed wnikaniem infekcji do organizmu przez układ pokarmowy...).
Piramida higieny osobistej
Piramida higieny osobistej zawiera zalecenia odnośnie częstotliwości wykonania zabiegów higienicznych. Zapoznajcie się z nią (rys. 16) i wykonajcie zadania, które są umieszczone na dole strony.
Wykorzystując pantomimę, po kolei przedstawcie jedną sytuację, po której trzeba umyć ręce. Reszta klasy odgaduje, jaka sytuacja została przedstawiona.
1. Nazwijcie zabiegi higieniczne, których nie ma w piramidzie (na przykład pranie bielizny, sprzątanie na mokro, mycie naczyń...). Podyskutujcie, jak często trzeba je wykonywać.
2. Pomyślcie, czy zmienia się zestaw zabiegów higienicznych w ciągu roku. Jeżeli tak, to w jaki sposób?
Higiena odżywiania się
Infekcje pokarmowe są niebezpieczne dla zdrowia człowieka. Wiadomo, że ciężkie choroby, między innymi rak, artretyzm i zaburzenia neurologiczne mogą być wywołane przez brudne jedzenie albo wodę.
Połączcie się w pięć grup i przygotujcie krótką informację o zasadach bezpiecznego odżywiania, opracowaną przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).
1. Dbać o czystość
• Myć ręce przed kontaktem z produktami spożywczymi, jak również w procesie ich przygotowania.
• Myć ręce po wizycie w toalecie.
• Myć i dezynfekować powierzchnie kuchenne i wyposażenie.
• Chronić strefę kuchni przed owadami, pasożytami i innymi zwierzętami.
2. Oddzielać produkty surowe od gotowanych
• Oddzielać surowe mięso, drób i owoce morza od innych produktów spożywczych.
• Wykorzystywać oddzielne wyposażenie (szczególnie noże i deski) do pracy z produktami surowymi.
• Przechowywać produkty w pojemnikach, żeby uniknąć kontaktu produktów surowych z gotowanymi.
3. Przeprowadzać dokładną obróbkę cieplną produktów
• Przeprowadzać dokładną obróbkę cieplną, szczególnie podczas przygotowania mięsa, drobiu, jaj i owoców morza.
• Doprowadzać zupy i dania z produktów gotowych do wrzenia, żeby przekonać się, że osiągnęły one temperaturę 70 °С.
4. Przechowywać produkty w bezpiecznej temperaturze
• Nie pozostawiać gotowych produktów w temperaturze pokojowej na więcej niż 2 godziny.
• Przechowywać w lodówce potrawy gotowe i produkty, które szybko się psują.
• Nie przechowywać produktów spożywczych zbyt długo nawet w lodówce.
• Nie rozmrażać zamrożonych produktów w temperaturze pokojowej.
5. Wykorzystywać czystą wodę i czyste surowce spożywcze
• Wykorzystywać czystą wodę albo dodatkowo oczyszczać wodę, żeby była bezpieczna dla zdrowia.
• Wybierać świeże i bezpieczne produkty oraz produkty, które przeszły obróbkę (na przykład mleko pasteryzowane).
Jak wybierać środki higieny osobistej
Wybierając środki higieny osobistej, niektórzy przede wszystkim zwracają uwagę na napisy „dla kobiet” albo „dla mężczyzn”. Ale jeżeli nie zwracać uwagi na aromat (środki kobiece, najczęściej mają aromaty kwiatowe, a męskie - przeważnie świeże i mocne), to szczególnej różnicy między nimi nie ma. Często jest to chwyt reklamowy, który zmusza rodzinę do wydawania większej ilości pieniędzy na zakup środków higieny osobistej.
A na co warto naprawdę zwracać uwagę, to na skład produktu i termin jego ważności. Pamiętajcie, że na każdym środku kosmetycznym mają być umieszczone następujące informacje (rys. 17):
Znak „Termin ważności” - oznacza termin końcowy przydatności środka kosmetycznego po otwarciu opakowania.
Termin ważności - ustala producent na podstawie aktualnych dokumentów normatywnych z zaznaczeniem ustalonych warunków przechowywania.
Znak „Produkt nie był testowany na zwierzętach” - są nim oznaczone produkty, które nie były testowane na zwierzętach.
Znaki krajowe i europejskie oceniania zgodności z wymogami
wszystkich obowiązujących na Ukrainie i UE przepisów i standardów.
Przeanalizujcie oznaczenia wszystkich środków higieny, które wykorzystujecie. Wyciągnijcie wnioski.
Środki higieny publicznej mają za zadanie ochronę zdrowia ludności.
Higiena osobista ma za zadanie ochronę i wzmocnienie indywidualnego zdrowia człowieka.
Przestrzeganie zasad higieny odżywiania pomoże zapobiec wielu niebezpiecznym chorobom.
Wybierając środki kosmetyczne, trzeba zwrócić uwagę na skład produktu i termin jego ważności.
Źródło: Podstawy zdrowia podręcznik do 9 klasy Bech