mozok.click

Już wspominaliśmy o genialnym angielskim uczonym tsaaku Newtonie (1642-1727). Dzięki swoim wynalazkom został nawet mianowany na lorda i otrzymał tytuł rycerza. „Dla niego natura była otwartą księgą, którą czytał bez wysiłku" - pisał o nim A. Einstein (1879-1955). W traktacie „Matematyczne podstawy filozofii przyrody" (1687 r.). Newton sformułował „prawa ruchu" - zwane obecnie zasadami Newtona. O pierwszej zasadzie Newtona dowiesz się w tym paragrafie.

W § 30. przypomniałeś sobie warunki, przy których ciało porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym. A przy jakich warunkach ciało porusza się ruchem jednostajnym przyspieszonym ? Od czego zależy przyspieszenie ruchu ciała? W swoim czasie na te pytania odpowiedział I. Newton, formułując drugi aksjomat ruchu. O drugiej zasadzie Newtona - podstawowej zasadzie dynamiki - dowiesz się w tym paragrafie.

Uderz dłonią o ławkę. Boli? Dlaczego boli? Przecież uderzałeś o ławkę, a nie ławka o ciebie. Pociągnij kolegę za rękę stojąc na gładkim lodzie. Kto ruszy z miejsca? Obydwaj? Dlaczego? Przecież ty ciągnąłeś kolegę, a nie on ciebie. Czy będziesz mógł wyciągnąć siebie z wody, ciągnąc się za włosy? Nie? Dlaczego? Przecież możesz w taki sposób wyciągnąć z wody człowieka, który jest nawet cięższy od ciebie. Na te i inne pytania udzieli odpowiedzi trzecia zasada Newtona.

Mówi się, że I. Newton sam opowiadał jak odkrył prawo grawitacji. Pewnego razu, spacerując po sadzie, zobaczył na dziennym niebie Księżyc. W tym momencie z drzewa na niego spało jabłko. Właśnie wtedy uczony pomyślał o tym, że możliwie to jedna z sił zmusza jabłko spaść na ziemię, a Księżyc - pozostawać na okołoziemskiej orbicie.

Torem ruchu piłki, rzuconej pionowo do góry lub w dół jest linia prosta. Rozpędzając się człowiek skacze do wody - torem ruchu jego ciała będzie gałąź paraboli. Kula, wypuszczona z działa pod kątem do poziomu, też opisuje część paraboli. Ruchy wszystkich ciał występują pod działaniem siły ciężkości. Czyli mamy do czynienia ze swobodnym spadaniem. Dlaczego tak różnią się od siebie? Przyczyna tkwi w różnych warunkach początkowych.

Badając ten paragraf, dowiesz się jak rozwiązywać zadania z dynamiki, zapoznasz się z przykładami rozwiązywania podstawowych zadań. Materiał należy uważnie przestudiować, o ile z podobnymi zadaniami będziesz spotykać się badając fizykę.

Z kursu fizyki klasy 7. wiesz o zasadzie zachowania energii mechanicznej, z kursu fizyki 8. klasy - o zasadzie zachowania ładunku elektrycznego. W tym paragrafie zapoznasz się z jeszcze jedną wielkością fizyczną, która ma właściwość zachowywania się (czyli nie zmienia się podczas wzajemnego oddziaływania ciał).

Dzięki czemu poruszają się ludzie, samochody, pociągi, ptaki, motyle? Dlaczego pływają ryby, kutry, łodzie podwodne? Odpowiedź jest prosta: wszystkie wymienione ciała poruszają się dlatego, że od czegoś odpychają się: człowiek, zwierzę, samochód, pociąg - od powierzchni Ziemi; szybowiec, ptaki, motyle - od powietrza; ryby i kutry - od wody. 

Wiele zadań praktycznych łatwiej jest wykonać stosując prawa zachowania - prawo zachowania pędu i prawo zachowania i przemiany energii, ponieważ te prawa można wykorzystać również wtedy, gdy siły działające w układzie nie są znane. Przypomnijmy sobie zatem, jakie istnieją rodzaje energii mechanicznej i rozwiążmy kilka zadań na zastosowanie praw zachowania.

Badając Wszechświat, uczeni zawsze zadawali się szeregiem pytań, wśród których: „Jak jest zbudowany Wszechświat, czyli jaka jest jego struktura?", „W jaki sposób z niewielkich cegiełek materii tworzy się różnorodność zjawisk przyrody i obiektów?", „Czy jednakowe prawa opisują różne zjawiska przyrody?". Badając fizykę próbowaliśmy odpowiedzieć na te pytania. Zróbmy uogólnienie.