mozok.click

Historia nauki fizycznej liczy sobie prawie 2500 lat. Lecz dopiero od zeszłego wieku fizycy pracują nie tylko jako naukowcy, ale też są konsultantami rządów. Ilość specjalistów fizyków zwiększyła się stukrotnie. Stworzono wielkie przedsiębiorstwa produkujące przyrządy i urządzenia fizyczne (rys, 22.1). Jest to możliwe dzięki sukcesom fizyki jądrowej, która bada budowę i właściwości jąder atomowych, zjawiska, które w nich zachodzą i mechanizmy przemiany jąder atomowych. 

W XXI wieku nie znajdzie się żadnej osoby, która chociażby raz nie robiła zdjęcia rentgenowskiego. Natomiast w końcu XIX w. zdjęcie rentgenowskie dłoni człowieka (rys. 23.1) było sensacją dla fizyków całego świata. Uczeni rozpoczęli badania promieni rentgenowskich i poszukiwania ich źródeł. Jednym z takich uczonych był fizyk francuski A. Becquerel (rys. 23.2). W tym paragrafie dowiesz się, co zaobserwował podczas swoich badań.

Czy można dowiedzieć się, które z jąder w pewnej substancji radioaktywnej rozpadnie się w pierwszej kolejności? Które będzie następne? Które rozpadnie się w ostatniej kolejności? Fizycy twierdzą, że nie można się tego dowiedzieć: rozpad tego czy innego jądra radionuklidów jest przypadkowym wydarzeniem. Jednocześnie zachowanie się substancji radioaktywnej podlega ustalonym prawidłowościom.

Radioaktywne promieniowanie jest niebezpieczne dla organizmu. Z tego paragrafu dowiesz się dlaczego tak jest i za pomocą jakich przyrządów można mierzyć poziom radiacji. Jakiego poziomu radiacji należy się bać, a przy którym można być spokojnym.

„...Poprzednie epoki otrzymały swoje nazwy od niektórych materiałów: epoka kamienia, epoka brązu, żelaza. Jednak żadnej z nich nie byłoby, gdyby człowiek nie wynalazł ognia. Prawdziwe bogactwo świata - to jego energia", - pisał angielski radiochemik, zdobywca nagrody Nobla Frederic Soddi (1877-1956) w swojej książce „Materia i energia". 

Wielka zaleta paliwa jądrowego w porównaniu z tradycyjnym (gaz, nafta, węgiel) polega na tym, że energetyczna wydajność paliwa jądrowego jest miliony razy wyższa (2 min razy wyższa od nafty, 3 min razy od węgla). Oprócz tego zapasy paliwa jądrowego są dziesięciokrotnie większe od węglowodorowych rodzajów paliwa, a jego spalanie nie wymaga tlenu. Jednak wykorzystanie paliwa jądrowego jest powiązane z pewnymi trudnościami.

Badając fizykę w klasie 7. dowiedziałeś się o ruchu mechanicznym i o jego najprostszym rodzaju - jednostajnym ruchu prostoliniowym. Rozdział mechaniki, który bada ruch ciał, i przy tym nie uwzględnia przyczyn, które powodują ten ruch, nazywamy kinematyką (od greckiego słowa kinematos - ruch). Kontynuując badanie kinematyki, dowiemy się o ruchu jednostajnie przyspieszonym prostoliniowym i o wielkościach fizycznych, które go charakteryzują. Najpierw przypomnijmy sobie podstawowe pojęcia kinematyki.

Prawdopodobnie niejednokrotnie oglądałeś w telewizji jak podczas wypadku drogowego policja drogowa mierzy szlak hamowania. W jakim celu to robią? Aby obliczyć prędkość ruchu samochodu na początku hamowania i przyspieszenie podczas hamowania. Następnie wykorzystają te dane w celu wyjaśnienia przyczyn wypadku: czy kierowca przewyższył prędkość, czy hamulce były zepsute, czy może z samochodem było wszystko w porządku, a do wypadku doszło z winy pieszego, który nie przestrzegał zasad ruchu drogowego. 

Już wspominaliśmy o genialnym angielskim uczonym tsaaku Newtonie (1642-1727). Dzięki swoim wynalazkom został nawet mianowany na lorda i otrzymał tytuł rycerza. „Dla niego natura była otwartą księgą, którą czytał bez wysiłku" - pisał o nim A. Einstein (1879-1955). W traktacie „Matematyczne podstawy filozofii przyrody" (1687 r.). Newton sformułował „prawa ruchu" - zwane obecnie zasadami Newtona. O pierwszej zasadzie Newtona dowiesz się w tym paragrafie.

W § 30. przypomniałeś sobie warunki, przy których ciało porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym. A przy jakich warunkach ciało porusza się ruchem jednostajnym przyspieszonym ? Od czego zależy przyspieszenie ruchu ciała? W swoim czasie na te pytania odpowiedział I. Newton, formułując drugi aksjomat ruchu. O drugiej zasadzie Newtona - podstawowej zasadzie dynamiki - dowiesz się w tym paragrafie.