W tym paragrafie:
• potrenujesz racjonalnie planować czas;
• nauczysz się rozwijać pamięć i przygotowywać się do egzaminów.
Stosując metodę burzy mózgów, przypomnijcie sobie, czego nauczyliście się na poprzedniej lekcji.
W parze z kolegą z klasy zademonstrujcie sobie nawzajem ułożone w domu mapy myśli.
Aby skutecznie się uczyć, trzeba efektywnie planować czas i opanować techniki, które pomogą lepiej zapamiętać informację.
1. Przypomnijcie sobie przypadki, kiedy trzeba było zakończyć szereg spraw i niczego nie zdążyliście zrobić.
2. Opowiedzcie, co czuliście w takim przypadku?
3. Co, waszym zdaniem, przeszkadzało zrobić wszystko o czasie?
Racjonalnie planujcie czas
Wybierzcie priorytety
Jesteście przytłoczeni zadaniami i nie możecie z niczym zdążyć? Pomyślcie dlaczego. Być może macie w zwyczaju zwlekanie ze wszystkim do ostatniej chwili albo branie się za wszystko jednocześnie? Jeżeli chcecie zmniejszyć poziom stresu i mieć czas, aby zrobić więcej, nauczcie się wybierać priorytety.
Uporządkować życie pomoże wam matryca Eisenhowera. Posiada ona dwa parametry: „ważne” i „pilne”.
• Ważne - zadania, które pomagają osiągnąć określone cele i wykonać misję. Zgodnie z zasadą Pareta, tylko 20 % zadań daje 80 % rezultatu. Tak więc, możemy pozbyć się do 80 % niepotrzebnej pracy.
• Pilne - to, czego nie można odłożyć na później, co potrzebuje natychmiastowego rozwiązania.
Oznaczając tymi parametrami osie współrzędnych, otrzymujemy matrycę, która umożliwia rozdzielenie zadań na cztery kategorie (rys. 31).
Potrenujcie rozstawiać priorytety przy użyciu matrycy
Eisenhowera.
1. W ciągu jednego dnia dokładnie notujcie wszystkie wasze zadania i czas, który na nie poświęciliście.
2. Przeanalizujcie każde zadanie według kryteriów „ważne” i „pilne” i zapiszcie je w odpowiednim kwadracie matrycy Eisenhowera.
3. Obliczcie, w którym kwadracie „spędziliście” najwięcej czasu i zapoznajcie się z poniższą informacją.
Jeżeli większość swojego czasu spędzacie:
|
W kwadracie... |
to... |
 |
• ciągle odczuwacie napięcie i stres; • zagraża wam wypalenie emocjonalne; • pomimo wysiłków, wasze sukcesy są mierne. |
 |
• kontrolujecie swoje życie; • podtrzymujecie równowagę; • wasze sukcesy są większe od średnich. |
 |
• wasze cele osobiste nie są wyznaczone; • brakuje wam dyscypliny; • macie reputację osoby, która nie odmawia; • czujecie się wykorzystywani. |
 |
• nie wystarcza wam odpowiedzialności; • często macie poczucie winy; • wszyscy was krytykują. |
Porady Eisenhowera
• zadania z kwadratów C i D można śmiało odrzucić;
• zadania z kwadratu A można skrócić, przydzielając wcześniej uwagę zadaniom z kwadratu B;
• regularnie planujcie zadania z kwadratu B.
Zapoczątkujcie swój harmonogram (planowanie kalendarzowe)
Jeżeli chcecie więcej czasu spędzać w kwadracie B, przyjdzie się wam opanować planowanie kalendarzowe (układać harmonogram). W tym celu przyda się wam dzienniczek zajęć (przyda się nawet zwyczajny szkolny, ale nie taki do ocen) i 15 minut w dni wolne plus 5 minut codziennie.
1. W najbliższy weekend zaplanujcie zadania na tydzień.
• Zapytajcie siebie: „Jakie działania, z tych, które trzeba zrobić w następnym tygodniu są najważniejsze?”
• Wydzielcie na nie czas i zapiszcie je w dzienniczku (na przykład przygotowanie do egzaminów: matematyka, historia - wieczór w poniedziałek, środę, piątek; geografia, biologia - wieczór we wtorek i czwartek, sobota rano).
• Kiedy wszystkie ważne zadania są już zaplanowane, zapiszcie pozostałe, którym trzeba poświęcić czas.
2. Codziennie przeglądajcie swój plan. Może pojawią się nowe pilne zadania, a może odwrotnie - niektóre z nich stracą swoje znaczenie.
Rozwijajcie postrzeganie, pamięć, uwagę
Skuteczne uczenie się wymaga znajomości procesów postrzegania i przyswajania informacji.
1. Przyjrzyjcie się procesowi postrzegania i przyswajania informacji (rys. 32) i ułóżcie opowiadanie na podstawie ilustracji. Zacznijcie, na przykład, tak: „Igor siedzi w swoim pokoju i odrabia pracę domową z biologii. Przez otwarte okno czuć zapach dymu. Na pewno ktoś rozpalił ognisko na dworze. Z kuchni słychać, jak kapie woda...”.
2. Pytania do omówienia:
• Za pomocą jakich zmysłów nadchodzi informacja z otoczenia?
• Ile czasu jest przechowywana informacja w pamięci sensorycznej?
• Gdzie odbywa się proces rozpoznawania informacji?
• Jakie rodzaje informacji mieszczą się w pamięci długotrwałej?
• W jaki sposób informacja z pamięci długotrwałej wpływa na proces postrzegania?
Proces przyswajania informacji obejmuje trzy etapy: percepcja informacji; rozpoznanie i kodowanie; odtwarzanie i przypominanie.
Etap 1. Percepcja informacji
Aby przyjąć i zapamiętać informację, trzeba zwrócić na nią uwagę. Zapamiętujemy więcej, kiedy:
• jesteśmy zainteresowani tematem i skupiamy się na tym, czego się uczymy;
• uczymy się w stanie zrelaksowanej gotowości;
• od czasu do czasu robimy krótkie przerwy;
• aktywnie opracowujemy informację: struktury żujemy, wiążemy z tym, co już wiemy, zadajemy pytania, konspektujemy, malujemy mapy myśli, uczymy innych itp.;
• przetwarzymy informację na taką, która jest emocjonalnie zabarwiona, ciekawa.
Etap 2. Rozpoznawanie i kodowanie informacji
Mózg rozpoznaje i koduje nowe informacje na kilka sposobów: wizu
alny (obrazy, filmy), słuchowy (dźwięki, głosy, muzyka), kinestetyczny (dotyk, pamięć mięśniowa), werbalny (głos wewnętrzny), zapachy, smaki. Wszystkie metody kodowania informacji są kluczem dostępu do niej. Im więcej sposobów kodowania zostało użytych, tym lżej będzie z czasem przypomnieć sobie tę informację.
Etap 3. Odtwarzanie (przypominanie) informacji
Pamięć długotrwała zawiera bardzo dużo informacji (obrazów, faktów). Wydaje się, że ludzie nigdy niczego nie zapominają, tylko z upływem czasu tracą klucze dostępu do informacji (na przykład, osoba pod hipnozą może przypomnieć sobie najdrobniejsze detale wydarzeń z dalekiej przeszłości). Istnieją techniki, które pomagają lepiej odtwarzać informację. Nazywane są technikami mnemonicznymi. Należą do nich:
Efekt początku i końca - lepiej przypominamy sobie początek i koniec informacji, a środek - zapominamy. Dlatego warto zwracać większą uwagę na środkową część informacji. Lepiej również zapamiętujemy to, czego nauczyliśmy się na początku dnia i przed snem. Efekt serialu — łatwiej zapamiętujemy informację niedokończoną. Ten efekt z powodzeniem jest wykorzystywany w serialach, kończąc odcinek na najciekawszym epizodzie.
Efekt kontrastu - lepiej zapamiętujemy, kiedy na przemian uczymy się zróżnicowanej informacji.
Efekt powtórzenia — lepiej zapamiętujemy, jeżeli coś powtórzyliśmy parę razy. Skuteczne powtarzanie jest podobne do rewizji: skanujemy informację, szukając tego, czego nie pamiętamy, i powiązujemy z tym, co już wiemy. W procesie powtarzania odbywa się systematyzacja informacji i jej przetwarzanie (zapisywanie na kartkach, rysowanie schematów, opowiadanie, wykonanie testów treningowych).
Podzielcie się swoim doświadczeniem wykorzystania technik mnemonicznych (metody PZ trzy P”, map myśli, zapisywania na kartkach itp.). Opowiedzcie, jak uczycie się obcych słówek, zapamiętujecie daty wydarzeń historycznych.
W tym roku będziecie zdawali egzaminy. Przeczytajcie porady dotyczące przygotowań do egzaminów. W domu ułóżcie plan waszych przygotowań.
W jaki sposób organizować przygotowania do egzaminów
 |
• Zapoznajcie się z wymaganiami programów przedmiotowych i ułóżcie plan przygotowań do egzaminów. • Zacznijcie przygotowania! Nie pozwólcie sobie na oblanie egzaminu przez lenistwo. • Równomiernie podzielcie obowiązki. Lepiej uczyć się jedną godzinę codziennie, niż trzy doby z rzędu przed egzaminem. • Określcie słabe miejsca w swojej wiedzy. Uzupełnijcie luki samodzielnie albo zwróćcie się o pomoc. • Przekonajcie się, że dobrze pamiętacie pojęcia kluczowe. Malujcie mapy myśli. • Ułóżcie uogólnione mapy myśli dla każdego przedmiotu i oznaczcie na nich to, czego już się nauczyliście. • Przejrzyjcie swoje notatki w zeszytach i na kartkach. Dopiszcie to, czego brakuje. Noście kartki ze sobą. Przeglądajcie je w czasie wolnym. |
 |
• Nie siedźcie do późna. Żeby jasno myśleć, trzeba się wyspać. • Przed snem powiedzcie sobie: „Zrobiłem wszystko, co było możliwe”. Więcej nic ode mnie nie zależy. Jeżeli obleję egzamin, będzie mi przykro, ale przeżyję to” (formuła myślenia pozytywnego). |
 |
• Nie zapomnijcie zjeść śniadania. • Zabierzcie ze sobą cukierka. Pomoże on pokonać niepokój. • Panika jest zaraźliwa. Nie rozmawiajcie z tymi, kto się denerwuje. • Nie powtarzajcie materiału do ostatniej minuty. Aby się rozluźnić, pomyślcie, jak będzie dobrze, kiedy wszystko się skończy. |
Jeżeli chcecie obniżyć poziom stresu i zdążyć więcej zrobić, nauczcie się określać priorytety oraz zapoczątkujcie pisanie harmonogramu. Można podwyższyć swój potencjał intelektualny, poznając proces percepcji i przyswajania informacji, jak również, wykorzystując techniki mnemoniczne.
Przygotowania do egzaminów warto rozpocząć o wiele wcześniej.
Źródło: Podstawy zdrowia podręcznik do 9 klasy Bech