W tym paragrafie:
• zastanowisz się, kiedy chcesz zostać rodzicem;
• zapoznasz się z zasadami profilaktyki wad wrodzonych;
• przekonasz się o konieczności rzetelnego przygotowania do narodzin dziecka.
1. Wykorzystując metodę burzy mózgów, nazwijcie to, co jest potrzebne dla nowonarodzonego dziecka (troska rodziców, opieka medyczna, wózek, łóżeczko, pieluchy, zabawki...). Zastanówcie się, co z tej listy wymaga wysiłku fizycznego, wytrat finansowych, innych zasobów.
2. Po kolei powiedzcie, kiedy będziecie gotowi do założenia rodziny i urodzenia dzieci oraz co chcielibyście zdążyć zrobić w tym czasie (na przykład ukończyć szkołę, zdobyć zawód).
Profilaktyka wad wrodzonych
Gdy pytamy przyszłych rodziców, kogo bardziej chcieliby mieć — chłopczyka czy dziewczynkę, ci często odpowiadają: „To bez znaczenia. Najważniejsze, żeby dziecko było zdrowe”.
Niestety, dzieci nie zawsze rodzą się zdrowe i wtedy przed rodziną pojawiają się problemy, które trzeba pokonać w walce o maleństwo. Szczególnie przykro, kiedy tak się dzieje z powodów, którym można było zapobiec. Dlatego każdy młody człowiek powinien znać ważne informacje, które mogą uratować zdrowie jego przyszłych dzieci i zapobiec powstawaniu wad wrodzonych.
Przygotowanie do planowanej ciąży rodzice powinni rozpocząć trzy miesiące przed poczęciem. To bardzo obniży ryzyko wad wrodzonych. Planując urodzenie dziecka, rodzice powinni przyjrzeć się swojemu trybowi życia, sprawdzić swój stan zdrowia i użyć środków profilaktycznych.
Przeczytajcie dekalog (dziesięć zasad), które Światowa Organizacja Zdrowia przygotowała w celu profilaktyki wad wrodzonych (rys. 45).
Wskażcie momenty niezrozumiałe.
Dekalog profilaktyki wad wrodzonych
1. Każda kobieta i każdy mężczyzna, którzy osiągnęli dojrzałość płciową mogą zostać rodzicami.
2. Najlepiej, kiedy ciąża jest zaplanowana. Warto podjąć decyzję o dziecku na 3-4 miesiące przed jego poczęciem.
3. Badania prenatalne - najbardziej pewna gwarancja zdrowej ciąży i ważny czynnik profilaktyki wad wrodzonych.
4. Ważne jest, żeby każda kobieta zaszczepiła się na różyczkę co najmniej na 2-3 miesiące przed zaplanowaną ciążą, idealnie - w wieku młodzieńczym.
5. Zażywanie leków podczas ciąży może się odbywać tylko z rekomendacji lekarza i w przepisanych ilościach. NIE ZAPOMNIJ uprzedzić lekarza, że jesteś w ciąży!
6. Napoje alkoholowe wpływają negatywnie na ciążę i na przyszłe dziecko.
7. Nie palcie i nie wdychajcie dymu tytoniowego w czasie ciąży.
8. Odżywiajcie się pełnowartościowo, jedzcie potrzebną ilość warzyw i owoców.
9. Jeżeli w miejscu pracy kobiety znajdują się czynniki niebezpieczne dla zdrowia, trzeba zmienić warunki pracy.
10. Kobiety ciężarne i ich bliscy powinni znać symptomy możliwych odchyleń od normy w czasie ciąży, jak również wiedzieć, gdzie trzeba się zwrócić w razie pojawienia się tych symptomów.
Rys. 45. Profilaktyka wad wrodzonych
Połączcie się w trzy grupy i, korzystając z podręcznika, przygotujcie referaty o planowaniu ciąży i konieczności:
grupa 1: rewizji sposobu życia;
grupa 2: sprawdzenia stanu zdrowia;
grupa 3: wdrożenia środków zapobiegawczych.
Rewizja sposobu życia
Przede wszystkim trzeba sprawdzić wagę swojego ciała. Zbyt mała waga może wywołać deficyt substancji odżywczych w organizmie matki i dziecka, nadwaga — powikłania ciążowe w późniejszych miesiącach, podwyższenie ciśnienia tętniczego, dodatkowe obciążenie stawów i nasilenie takich objawów, jak bóle pleców i zadyszka. Wzrasta również ryzyko powstania tak zwanej cukrzycy kobiet ciężarnych.
Ograniczenie jedzenia w czasie ciąży nie jest wskazane. Dlatego trzeba znormalizować wagę ciała do zajścia w ciążę. Pomaga w tym specjalna dieta i wybrane przez specjalistę specjalne ćwiczenia.
Trzeba zrezygnować również z mało ruchliwego trybu życia. Spacery na świeżym powietrzu, gimnastyka dla ciężarnych, pływanie pomogą kobiecie łatwiej przetrwać ciążę, przygotować się do porodu i zachować figurę.
Bardzo ważne jest, aby oboje rodzice zrezygnowali ze złych przyzwyczajeń. Decyzja ojca o rzuceniu palenia i zaprzestaniu picia alkoholu - to najlepszy prezent dla żony i przyszłego dziecka.
Trzeba uregulować tryb pracy i odpoczynku, maksymalnie obniżyć obciążenia obojga rodziców wywołane stresem, określić, czy nie są oni narażeni na wpływ czynników szkodliwych w miejscu pracy (substancje chemiczne, gazy, promieniowanie z aparatu rentgenowskiego). Kobietom ciężarnym nie zaleca się pracy w miejscach wielkiego nagromadzenia ludzi, przeciążania się psychicznego i fizycznego. Badania współczesne nie wykazały negatywnego wpływu promieniowania monitorów na płód, ale lepiej skrócić czas przebywania przy komputerze.
Sprawdzanie stanu zdrowia
Konsultacja z terapeutą albo z lekarzem rodzinnym jest nieodzowna dla wyjaśnienia, czy w przeszłości miały miejsce problemy z donoszeniem ciąży, patologie genetyczne, choroby przenoszone drogą płciową, choroby chroniczne, takie jak astma oskrzelowa, podwyższone ciśnienie krwi.
U wielu kobiet z chorobami chronicznymi ciąża przebiega normalnie, ale aby zmniejszyć ryzyko możliwych komplikacji sprawę tę również należy omówić z lekarzem.
Jeżeli w bliskiej rodzinie były choroby dziedziczne, obowiązkowo trzeba zrobić testy na obecność genów tych chorób. W tym celu wystarczy zbadać jednego z małżonków. W przypadku wykrycia takiego genu trzeba zbadać również drugiego z małżonków. Jeżeli nosicielem genu choroby dziedzicznej jest tylko jedno z rodziców, nie stanowi to zagrożenia dla dziecka.
Trzeba wcześniej odwiedzić stomatologa, aby uniknąć badania rentgenowskiego podczas ciąży.
Trzeba również zrobić zalecane przez lekarza badania laboratoryjne: określić grupę krwi oraz jej Rh (antygen Rh), odporność na wirus różyczki i toksoplazmozy.
Działania profilaktyczne
Ci, którzy nie są odporni na wirus różyczki, muszą zrobić szczepienie. Ale po nim należy się powstrzymać z zajściem w ciążę przez trzy miesiące. Różyczka - infekcja, która jest przekazywana drogą powietrzno-kropelko-wą. Jej wirus może doprowadzić do ciężkich wad rozwojowych płodu (głuchoty, ślepoty, wady serca, układu nerwowego, szkieletu), szczególnie wtedy, gdy kobieta zachorowała w pierwszych miesiącach ciąży.
Toksoplazmoza - pasożyt, który może się znajdować w poddanym złej obróbce termicznej mięsie, kocich odchodach i zarażonej ziemi. U zdrowego dorosłego człowieka toksoplazmoza, spowodowana przez toksoplazmę objawia się jak zespół grypopodobny. Jednak podczas ciąży może on doprowadzić do wewnątrzmacicznego obumarcia płodu, poronienia albo urodzenia dziecka z wadami rozwojowymi. Jeżeli nie ma odporności na toksoplazmozę, nie warto sprzątać kociej toalety, trzeba dokładnie myć ręce po każdym kontakcie z kotem, a na działce przydomowej pracować w rękawiczkach.
Do zalecanych środków profilaktycznych należy przyjmowanie przez kobietę kwasu foliowego oraz preparatów witaminowo-mineralnych przez obojga partnerów na trzy miesiące przed planowaną ciążą.
Badania kliniczne potwierdziły, że przyjmowanie kwasu foliowego w zwiększonych dawkach przez 12 tygodni do i po zajściu w ciążę obniża ryzyko urodzenia dziecka z wadami rozwojowymi. Kwas foliowy należy do witamin z grupy В i znajduje się w zbożach, cytrusach, roślinach strączkowych, warzywach zielonych, produktach mlecznych.
Przygotowanie do narodzin dziecka wymaga od przyszłych rodziców specjalnej wiedzy i odpowiedzialności.
Światowa Organizacja Zdrowia opracowała dekalog (dziesięć zasad) w celu profilaktyki wad wrodzonych.
Planując urodzenie dziecka, rodzice powinni zrewidować swój tryb życia, sprawdzić stan swojego zdrowia i użyć potrzebnych środków profilaktycznych.
Źródło: Podstawy zdrowia podręcznik do 9 klasy Bech