mozok.click

W tym paragrafie:

• poznasz stan zdrowia reprodukcyjnego młodzieży na Ukrainie;

• omówisz negatyne skutki wczesnego współżycia płciowego;

• przeanalizujesz negatywny wpływ substancji psychoaktywnych na zdrowie reprodukcyjne.

Czynniki wpływające na zdrowie reprodukcyjne

Zdrowie reprodukcyjne - zdolność mężczyzny lub kobiety w okresie płodnym do urodzenia zdrowych dzieci. Oznacza ono nie tyłko pełne uformowanie układu rozrodczego i brak nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu, ale również dobrostan psychologiczny i społeczny.

1. Zapoznajcie się z czynnikami wpływającymi na zdrowie reprodukcyjne nastolatków (tabl. 9).

2. Podajcie przykłady, jak te czynniki mogą wpływać na zdrowie przyszłych rodziców i ich dzieci.

Tablica 9

Stan zdrowia reprodukcyjnego młodzieży na Ukrainie

Stan zdrowia reprodukcyjnego ludności ocenia się według wskaźników urodzeń, zachorowalności i śmiertelności matek i niemowląt, rozprzestrzeniania infekcji, które są przenoszone drogą płciową (STI), włączając w nie zakażenie wirusem HIV.

Pod koniec XX wieku na Ukrainie obserwowano eksplozję zachorowań na STI, ostro zwiększyła się liczba aborcji i związanych z nimi problemów zdrowia reprodukcyjnego. W latach 1997-1998 ilość przypadków kiły wśród nastolatków w wieku 15-17 wzrosła 37 razy. Z czasem sytuację udało się ustabilizować. Poziom zachorowań na STI wśród młodzieży obniżył się o kilka razy.

Wprowadzenie nowoczesnych technologii w medycynie pozwoliło dwukrotnie zmniejszyć ilość porodów z komplikacjami. Wpłynęło to pozytywnie na zdrowie noworodków: zachorowalność niemowląt na oddziałach porodowych obniżyła się o jedną trzecią.

Do współczesnych technologii należą również działania profilaktyczne związane z zakażaniem dziecka wirusem HIV przez matkę. Na Ukrainie kobiety - zakażone wirusem HIV mają zapewnione bezpłatne leczenie profilaktyczne, które zmniejsza ryzyko przekazania wirusa od zakażonej matki dziecku prawie o siedem razy (z 27,8 % w 2000 roku do 4,31 % w roku 2014).

Od 2003 r. obserwuje się zdecydowana tendencja do obniżenia ilości młodzieży w wieku 15-24 lat w grupie nowych zakażeń wirusem HIV: z 22,8 % w 2003 roku do 5,7 % w 2015 roku. Według ekspertów może to świadczyć o stabilizacji sytuacji epidemiologicznej i działaniu edukacji profilaktycznej.

Niebezpieczeństwo wczesnego współżycia płciowego

W wieku 15-16 lat dobiega końca okres dojrzewania płciowego i młodzi ludzie zaczynają odczuwać zainteresowanie płcią przeciwną. W tym czasie kształtuje się również szczególne uczucie - pociąg seksualny (libido).

Część młodych ludzi dokonuje wyboru na korzyść powstrzymania się od kontaktów seksualnych do ślubu lub wieku starszego. I stoją za tym poważne przyczyny.

Decydując się na współżycie płciowe, dziewczyna ryzykuje zajściem w ciążę, chociaż

nie jest jeszcze do tego przygotowana, ani fizycznie, ani moralnie, ani materialnie. Optymalny wiek urodzenia dziecka to 20-25 lat. Kiedy ciąża pojawia się wcześniej lub później, ryzyko różnorodnych komplikacji wzrasta kilka razy.

Niechciane ciąże nastolatków nierzadko kończą się aborcją, która może być źródłem urazów psychicznych, mechanicznego uszkodzenia macicy, krwotoku, zapalenia organów wewnętrznych. Powikłaniami w przyszłości może być ciąża pozamaciczna i bezpłodność. Ryzyko bezpłodności w wyniku pierwszej aborcji wzrasta prawie o 40 %.

Wczesne życie płciowe jest niebezpieczne ze względu na infekcje, które są przenoszone drogą płciową (STI). Wśród nich są: rzeżączka, rzęsistkowi-ca, kiła, chlamydioza, opryszczka narządów płciowych, wirus brodawczaka ludzkiego, jak również żółtaczka typu В i C i wirus HIV. Istnieje około 40 rodzajów STI. Niektóre z nich (rzeżączka, chlamydioza) wcześnie zdia-gnozowane można wyleczyć, jednak bywa i tak, że choroba przebiega bez-objawowo i ma negatywny wpływ na zdrowie reprodukcyjne. Inne rodzaje infekcji przenoszonych drogą płciową mogą pozostawać w organizmie przez całe życie (opryszczka narządów płciowych, wirus brodawczaka ludzkiego, żółtaczka typu В i C).

Szczególnie niebezpieczne jest zakażenie wirusem HIV, ponieważ jego bezobjawowy okres inkubacji trwa czasem ponad dziesięć łat. Ryzyko zakażenia wirusem HIV drogą płciową jest bardzo duże (szczególnie dla młodych dziewcząt).

1. Przeczytajcie historię podobną to tych, które zdarzają się z waszymi rówieśnikami (rys. 44).

Maksym spotkał Ołenę po szkole i zaprosił ją na przejażdżkę motocyklem. Dziewczyna od razu się zgodziła, ponieważ Maksym już dawno się jej podobał. „Najważniejsze - nie rozczarować go” — pomyślała. Kiedy zostali sami, Maksym zaproponował jej zbliżenie fizyczne i Ołena nie ośmieliła się odmówić...

Następnego dnia zobaczyła Maksyma w szkole. Przywitała się, ale on nawet nie spojrzał w jej stronę.

Dziewczyna przez kilka tygodni przeżywała, próbowała się spotkać z Mak-symem (który na odwrót jej unikał). W niedługim czasie zrozumiała, że jest w ciąży...

Rys. 44

2. Połączcie się w cztery grupy, omówcie i opowiedzcie klasie o następstwach jednego z możliwych wariantów rozwoju wydarzeń.

grupa 1: pod naciskiem rodziców Ołena i Maksym zgadzają się na ślub.

• Jakie problemy natury psychologicznej i materialnej zjawią się na ich drodze?

• Czy są oni gotowi do ich rozwiązania?

• Czy uda się im kontynuować naukę?

• Czy są duże szanse na przetrwanie tego małżeństwa?

grupa 2: Ołena decyduje się na aborcję - sztuczne przerywanie ciąży.

• Jak to wpłynie na jej zdrowie fizyczne?

• Jak to wpłynie na psychiczny stan Ołeny i Maksyma?

grupa 3: Ołena decyduje się urodzić dziecko.

• Jakie potencjalne następstwa może to mieć dla niej i dla dziecka?

• Jakie szanse ma Ołena w kontynuowaniu nauki?

• Jakie są nastęstwa tej decyzji dla Maksyma?

grupa 4: Ołena decyduje się urodzić dziecko i oddać je do adopcji.

• Jak będzie się czuła dziewczyna w przyszłości?

• Jak to może wpłynąć na jej przyszłe małżeństwo?

• Jaki to może mieć wpływ na los jej dziecka?

Wpływ substancji psychoaktywnych na zdrowie reprodukcyjne

Tytoń, alkohol i narkotyki wpływają negatywnie na wszystkie elementy zdrowia reprodukcyjnego mężczyzn i kobiet: ich zdolność do poczęcia dziecka; przebieg ciąży i połogu; szanse przeżycia dziecka, jego zdrowie fizyczne, sukcesy w nauce, charakter itd.

Przyjmowanie substancji psychoaktywnach może mieć wpływ na opóźnienie rozwoju fizycznego i psychicznego płodu. Tego opóźnienia najczęściej nie daje się wyrównać w ciągu życia i jest ono uważane za wadę wrodzoną -opóźnienie w rozwoju umysłowym i fizycznym.

Substancje psychoaktywne negatywnie odbijają się na przebiegu ciąży i połogu. Między innymi przyjmowanie ich może spowodować nieprawidłowe ułożenie łożyska, jego przedwczesne oddzielenie się, co zagraża życiu niemowlęcia i matki.

Przyjmowanie przez rodziców substancji psychoaktywnych wpływa również na fizyczny i psychiczny rozwój dziecka po jego narodzeniu poprzez nieprawidłową opiekę i wychowanie w związku z uzależnieniem od narkotyków jednego lub obojga rodziców. Oprócz tego, dzieci w rodzinach uzależnionych od narkotyków mają dostęp do substancji psychoaktywnych i mogą zacząć je przyjmować, naśladując przykład rodziców.

Palenie

Palenie często powoduje bezpłodność u kobiet. Uczeni udowodnili, że substancje, które znajdują się w dymie papierosowym, prowadzą do zniszczenia komórek jajowych. W swoim działaniu palenie jest podobne do wydalenia jednego jajnika.

Istnieje wiele dowodów na to, że palenie w czasie ciąży jest bardzo niebezpieczne dla dziecka, ponieważ utrudnia transport tlenu i substancji odżywczych do płodu. Podwyższa ono ryzyko:

• niedonoszenia płodu, przedwczesnego porodu albo śmierci płodowej;

• zbyt małej masy urodzeniowej dziecka;

• syndromu nagłej śmierci noworodków;

• infekcji oddechowych, astmy oskrzelowej, zapalenia ucha.

Nadużywanie alkoholu

Nierzadko jego następstwem jest bezpłodność mężczyzn i kobiet. Szczególnie niebezpieczne jest picie alkoholu w ciąży, przecież przenika on przez łożysko. Koncentracja alkoholu we krwi dziecka jest taka, jak i we krwi matki. Nadużywanie alkoholu może spowodować poronienie we wczesnym okresie ciąży.

W rodzinach alkoholików często rodzą się dzieci z wieloma wadami fizycznymi i umysłowymi, które posiadają ogólną nazwę - alkoholowy zespół płodowy. Charakterystyczne dla niego są defekty rozwoju głowy, twarzy, kończyn i serca, zwężenie górnej wargi, upośledzenie umysłowe i podwyższona pobudliwość emocjonalna.

Zażywanie narkotyków

Zażywanie narkotyków w czasie ciąży (heroiny, kokainy, marichuany i innych) podwyższa ryzyko rozwojowych wad wrodzonych płodu, przedwczesnego porodu i śmierci płodowej.

Podobnie do alkoholu, narkotyki przenikają przez łożysko i dziecko może urodzić się uzależnione od narkotyków. Kokainę znajduje się w mózgu noworodka, skórze głowy, we włosach, wątrobie, krwi, sercu. Największa koncentracja tej substancji znajduje się w mózgu i wątrobie. Przenikając przez łożysko do krwi płodu, kokaina powoduje skurcze jego naczyń, przyśpiesza bicie serca, podwyższa ciśnienie krwi, może doprowadzić do wylewu krwi.

Zdrowie reprodukcyjne - to zdolność mężczyzny albo kobiety do urodzenia zdrowych dzieci w okresie płodnym.

Wczesne rozpoczynanie współżycia płciowego może doprowadzić do niechcianej ciąży, powoduje urazy psychiczne, zagraża infekcjami, które są przekazywane drogą płciową, podwyższa ryzyko bezpłodności.

Substancje psychoaktywne negatywnie wpływają na wszystkie elementy zdrowia reprodukcyjnego mężczyzn i kobiet.

Źródło: Podstawy zdrowia podręcznik do 9 klasy Bech